Typowe pytania - CZĘŚĆ PIERWSZA

 

TYPOWE PYTANIA:

1. Uszereguj skale w kolejności od najmniejszej do największej:

1:20 000 

1 cm → 30 km

1:150 000 000

2. Dokąd dotarli podróżnicy?

Vasco da Gama

Bartolomeu Dias

Krzysztof Kolumb

Ferdynand Magellan

3. Wymień w kolejności oceany, którymi płynęła pierwsza wyprawa dookoła świata.

4. Wymień oceany światowe w kolejności od największego do najmniejszego

5. Wymień kontynenty w kolejności od największego do najmniejszego

6. Do jakiego kontynentu należy:

Grenlandia

Madagaskar

Borneo

Nowa Zelandia

Kuba

Islandia

7. Jak się nazywa?

Najdłuższa rzeka świata

Największa wyspa świata

Najgłębsza depresja świata

Najgłębsze jezioro świata

Najwyższy szczyt świata

Największa głębia na oceanie

8. Uzupełnij wykorzystując: KASPROWY WIERCH, GRZEŚ, MORSKIE OKO, RYSY, DOLINA KOŚCIELISKA, CZARNY STAW POD RYSAMI, GIEWONT

Tatry Zachodnie: ….....................................................

Tatry Wysokie: ….........................................................

9. Uzupełnij:

Endemity tatrzańskie to rośliny, które ….

Relikty tatrzańskie to rośliny, które ….

Regiel górny to piętro roślinne, w którym rosną ….

Powyżej kosodrzewiny znajduje się piętro ….

Rysy znajdują się na granicy polsko-....

Tatry to najwyższa część …...

Wiosną w dolinach tatrzańskich można podziwiać jak kwitną na fioletowo …...........

Oscypek to ser wyrabiany z mleka …..

10. Prawda czy fałsz?

Wapienie to skały magmowe.

Szlak Orlich Gniazd – to miejsce, gdzie jest najwięcej orłów bielików.

Zjawiska krasowe mają związek z rozpuszczaniem skał wapiennych.

Przykładem ostańca jest Jaskinia Łokietka.

Ponor to miejsce, gdzie woda podziemna wypływa na powierzchnię.

11. Które rzeki wpadają do Wisły? Wybierz spośród: Pilica, Bzura, Wkra, Narew.

Z lewej: …......................

Z prawej: ….....................

12. Uzupełnij:

Symbolem Kampinoskiego Parku Narodowego jest …...................

Okolice Grójca słyną z …...............................

Gdy rzeka przetnie meander utworzy się …..............................

W parku zdrojowym w Konstancinie-Jeziornej zbudowano …........................ - gdzie rozpryskuje się solankę.

Charakterystyczne wycinanki ludowe tworzone są przez grupę etnograficzną - ….....................

13. Jaki kształt mają jeziora rynnowe? Dlaczego? Podaj dwa przykłady takich jezior.

14. Co mierzy się w skali Beauforta?

15. Co wyjątkowego znajduje się w Słowińskim Parku Narodowym?

16. Jaki kierunek ma:

wiatr, który usypuje mierzeję -

bryza nocna -

17. Ustaw miasta nadmorskie w kolejności od zachodu:

USTKA      ŁEBA        KOŁOBRZEG         GDAŃSK

18. Co to jest pradolina?

19. Czym się różni konurbacja od aglomeracji?

20. Wymień miasta na Górnym Śląsku?

21. Podaj nazwy związane z Górnym Śląskiem:

surowiec energetyczny wydobywany na Górnym Śląsku - …............................

hałdy na Śląsku o rozmiarach piramidy w Egipcie - …...............

pustyni – efektu eksploatacji piasku - …......................

największego miasta na Górnym Śląsku - …...................

sztucznego jeziora na Wiśle, skąd czerpana jest woda dla całego regionu - …...........................

22. Podaj cechy lessu:

23. Skąd się wziął wąwóz?

24. Jaka ważna roślina przemysłowa wspina się na tyczki (specjalnie przygotowane podpory).

Do jakich celów jest używana?

25. W jakim mieście na Wyżynie Lubelskiej można napić się lokalnej wody mineralnej?

26. Jaki kształt mają wypieki z ciasta w Kazimierzu Dolnym?

27. Wybierz odpowiedź: Jakie miasto na Wyżynie Lubelskiej nazywano idealnym?

a) Kazimierz Dolny; b) Lublin; c) Zamość, d) Szczebrzeszyn

28. Wybierz odpowiedź: Ilu mieszkańców liczy Warszawa?

    a) 500 tysięcy, b) 1,7 mln, c) 3 mln, d) 4,5 mln

29. Podaj nazwy miejsc w Warszawie:

Najwyższy budynek w Polsce - …................................

Pomnik na Placu Zamkowym - …................................

Ulica, przy której jest Pałac Prezydencki - …..........................

Pomnik na środku Rynku Starego Miasta - …........................

Pałac, w którym mieszkał Jan III Sobieski - ….....................

30. Uszereguj w kolejności strefy roślinne od równika do bieguna

TAJGA      TUNDRA      LAS RÓWNIKOWY       SAWANNA       MAKIA     

     PUSTYNIA GORĄCA      STEP          PUSTYNIA LODOWA

KONKURS KURATORYJNY Z GEOGRAFII

KONKURS - ETAP SZKOLNY - odbędzie się 29.10.2020 roku

Rodzice muszą podpisać zgodę na udział w konkursie:

http://www.kuratorium.lodz.pl/wp-content/uploads/2020/09/zal.-1-oswiadczenie-o-wyrazeniu-zgody-na-udzial-w-konkursie-przedmiotowym.doc

OTO ZAKRES WIADOMOŚCI DO KONKURSU:

Etap szkolny

 I. Wiedza geograficzna.

1.Opanowanie podstawowego słownictwa geograficznego w celu opisywania oraz wyjaśniania występujących w środowisku geograficznym zjawisk 

i zachodzących w nim procesów.

2. Poznanie wybranych krajobrazów Polski i świata, ich głównych cech i składników.

4.Poznanie zróżnicowanych form działalności człowieka w środowisku, ich uwarunkowań

i konsekwencji oraz dostrzeganie potrzeby racjonalnego gospodarowania zasobami przyrody.

5.Rozumienie zróżnicowania przyrodniczego, społeczno-gospodarczego i kulturowego

świata.

6.Identyfikowanie współzależności między elementami środowiska przyrodniczego i społeczno-gospodarczego oraz związków 

i zależności w środowisku

geograficznym w skali lokalnej, regionalnej i globalnej.

7.Określanie prawidłowości 

w zakresie przestrzennego zróżnicowania warunków

środowiska przyrodniczego oraz życia i różnych form działalności człowieka.

8. Integrowanie wiedzy przyrodniczej z wiedzą społeczno-ekonomiczną 

i humanistyczną.

II. Umiejętności i stosowanie wiedzy w praktyce.

1.Prowadzenie obserwacji 

i pomiarów w terenie, analizowanie pozyskanych danych i formułowanie wniosków na ich podstawie.

2.Korzystanie z planów, map, fotografii, rysunków, wykresów, diagramów, danych statystycznych, tekstów źródłowych oraz technologii informacyjno-komunikacyjnych

w celu zdobywania, przetwarzania i prezentowania informacji geograficznych.

3.Interpretowanie map różnej treści.

4.Określanie związków 

i zależności między poszczególnymi elementami środowiska przyrodniczego, społeczno-gospodarczego 

i kulturowego, formułowanie

twierdzenia o prawidłowościach, dokonywanie uogólnień.

5.Ocenianie zjawisk i procesów społeczno-kulturowych oraz gospodarczych zachodzących

w Polsce i w różnych regionach świata.

6.Stawianie pytań, formułowanie hipotez oraz proponowanie rozwiązań problemów  dotyczących środowiska geograficznego.

7.Podejmowanie nowych wyzwań oraz racjonalnych działań prośrodowiskowych 

i społecznych.

8.Rozwijanie umiejętności percepcji przestrzeni i wyobraźni przestrzennej.

9.Podejmowanie konstruktywnej współpracy i rozwijanie umiejętności komunikowania

się z innymi.

10.Wykorzystywanie zdobytej wiedzy i umiejętności geograficznych w życiu

codziennym.

III. Kształtowanie postaw.

1.Rozpoznawanie swoich predyspozycji i talentów oraz rozwijanie pasji i zainteresowań

geograficznych.

2.Łączenie racjonalności naukowej z refleksją nad pięknem i harmonią świata przyrody oraz dziedzictwem kulturowym ludzkości.

3.Przyjmowanie postawy szacunku do środowiska przyrodniczego i kulturowego

oraz rozumienie potrzeby racjonalnego w nim gospodarowania.

4.Kształtowanie pozytywnych – emocjonalnych i duchowych – więzi z najbliższym otoczeniem, krajem ojczystym, a także z całą planetą Ziemią.

5.Rozwijanie zdolności percepcji najbliższego otoczenia i miejsca rozumianego jako „oswojona” najbliższa przestrzeń, której nadaje pozytywne znaczenia.

ZAGADNIENIA:

Treści kształcenia w podstawie programowej

Mapa Polski: mapa ogólnogeograficzna 

i krajobrazowa; skala mapy; znaki na mapie, treść mapy.

Krajobrazy Polski: wysokogórski (Tatry), wyżynny (Wyżyna Krakowsko-Częstochowska), nizinny (Nizina Mazowiecka), pojezierny (Pojezierze Mazurskie), nadmorski (Pobrzeże Słowińskie), wielkomiejski (Warszawa), miejsko-przemysłowy (Wyżyna Śląska), rolniczy (Wyżyna Lubelska).

Lądy i oceany na Ziemi: rozmieszczenie lądów i oceanów, pierwsze wyprawy geograficzne.

Krajobrazy świata: wilgotnego lasu równikowego i lasu strefy umiarkowanej, sawanny i stepu, pustyni gorącej i lodowej, tajgi 

i tundry, śródziemnomorski, wysokogórski Himalajów; strefowość a piętrowość klimatyczno-roślinna na świecie.

Ruchy Ziemi: Ziemia w Układzie Słonecznym; ruch obrotowy 

i obiegowy; następstwa ruchów Ziemi.

Współrzędne geograficzne: szerokość i długość geograficzna; położenie matematyczno-geograficzne punktów i obszarów; rozciągłość południkowa 

i równoleżnikowa.

Wykaz literatury obowiązującej uczestników oraz stanowiącej pomoc dla nauczyciela

1. Atlas Geograficzny Świat, Polska, PPWK – Nowa Era,

2. Flis J., Szkolny słownik geograficzny, WSiP, Warszawa 1999 r.,

3. 

stat.gov.pl/statystyka-miedzynarodowa/porownania-miedzynarodowe/miedzynarodowe-bazy-danych/

4. Obowiązują podręczniki do nauczania geografii dopuszczone do użytku w szkole podstawowej. 

*Wiedza i umiejętności poszerzające treści:

 5. Podręcznik  dla liceum ogólnokształcącego i technikum 1. Oblicza geografii. Nowa Era

Zakres rozszerzony

Roman Malarz, Marek Więckowski, Paweł Kroh

Rozdział II. Ziemia we Wszechświecie.

Rozdział III. Atmosfera.

Literatura na konkurs

1. Atlas Geograficzny Świat, Polska, PPWK – Nowa Era,
2. Flis J., Szkolny słownik geograficzny, WSiP, Warszawa 1999 r.,
3. http://stat.gov.pl/statystyka-miedzynarodowa/porownania-miedzynarodowe/tablice-o-krajach-wedlug-tematow/
4. Obowiązują podręczniki do nauczania geografii dopuszczone do użytku w szkole podstawowej.
5. Geografia w szkole 6/2016, Krzysztof Trojan,  Czy tutaj jest bezpiecznie? Zagrożenia i bezpieczeństwo na mapach., str. 12 – 15.
6. Geografia w szkole 4/2017, Krzysztof  Trojan,  Niezbadana Ziemia. Odkrycia geograficzne u progu XXI wieku, str. 4 – 7.


 Tu znajdziesz artykuły:

https://drive.google.com/file/d/1oTXXjNysHXvwEi_JUL7FeCgvVKK1DivL/view?usp=sharing
https://drive.google.com/file/d/19zF1V_vDNlrRuPyNLgOZTCYrVX12x9vq/view?usp=sharing

Konkurs geograficzny 2019

Termin: 6 listopada godzina 9.00

Zakres wymagań na poszczególnych etapach
Wojewódzkiego Konkursu przedmiotowego z geografii

dla uczniów szkół podstawowych w roku szk. 2019/2020ORAZ WYKAZ PRZYBORÓW I MATERIAŁÓW, Z KTÓRYCH
MOGĄ KORZYSTAĆ UCZESTNICY KONKURSU

Wiedza i umiejętności wymagane od uczestnika konkursu

Opis wymagań	Treści kształcenia w podstawie programowej	Wykaz literatury obowiązującej uczestników oraz stanowiącej pomoc dla nauczyciela
Etap szkolny
I. Wiedza geograficzna. 1.Opanowanie podstawowego słownictwa geograficznego w celu opisywania oraz wyjaśniania występujących w środowisku geograficznym zjawisk i zachodzących w nim procesów. 2. Poznanie wybranych krajobrazów Polski i świata, ich głównych cech i składników. 4.Poznanie zróżnicowanych form działalności człowieka w środowisku, ich uwarunkowań i konsekwencji oraz dostrzeganie potrzeby racjonalnego gospodarowania zasobami przyrody. 5.Rozumienie zróżnicowania przyrodniczego, społeczno-gospodarczego i kulturowego świata. 6.Identyfikowanie współzależności między elementami środowiska przyrodniczego i społeczno-gospodarczego oraz związków i zależności w środowisku geograficznym w skali lokalnej, regionalnej i globalnej. 7.Określanie prawidłowości w zakresie przestrzennego zróżnicowania warunków środowiska przyrodniczego oraz życia i różnych form działalności człowieka. 8. Integrowanie wiedzy przyrodniczej z wiedzą społeczno-ekonomiczną i humanistyczną II. Umiejętności i stosowanie wiedzy w praktyce. 1.Prowadzenie obserwacji i pomiarów w terenie, analizowanie pozyskanych danych i formułowanie wniosków na ich podstawie. 2.Korzystanie z planów, map, fotografii, rysunków, wykresów, diagramów, danych statystycznych, tekstów źródłowych oraz technologii informacyjno-komunikacyjnych w celu zdobywania, przetwarzania i prezentowania informacji geograficznych. 3.Interpretowanie map różnej treści. 4.Określanie związków i zależności między poszczególnymi elementami środowiska przyrodniczego, społeczno-gospodarczego i kulturowego, formułowanie twierdzenia o prawidłowościach, dokonywanie uogólnień. 5.Ocenianie zjawisk i procesów społeczno-kulturowych oraz gospodarczych zachodzących w Polsce i w różnych regionach świata. 6.Stawianie pytań, formułowanie hipotez oraz proponowanie rozwiązań problemów dotyczących środowiska geograficznego. 7.Podejmowanie nowych wyzwań oraz racjonalnych działań prośrodowiskowych i społecznych. 8.Rozwijanie umiejętności percepcji przestrzeni i wyobraźni przestrzennej. 9.Podejmowanie konstruktywnej współpracy i rozwijanie umiejętności komunikowania się z innymi. 10.Wykorzystywanie zdobytej wiedzy i umiejętności geograficznych w życiu codziennym. III. Kształtowanie postaw. 1.Rozpoznawanie swoich predyspozycji i talentów oraz rozwijanie pasji i zainteresowań geograficznych. 2.Łączenie racjonalności naukowej z refleksją nad pięknem i harmonią świata przyrody oraz dziedzictwem kulturowym ludzkości. 3.Przyjmowanie postawy szacunku do środowiska przyrodniczego i kulturowego oraz rozumienie potrzeby racjonalnego w nim gospodarowania. 4.Kształtowanie pozytywnych – emocjonalnych i duchowych – więzi z najbliższym otoczeniem, krajem ojczystym, a także z całą planetą Ziemią. 5.Rozwijanie zdolności percepcji najbliższego otoczenia i miejsca rozumianego jako „oswojona” najbliższa przestrzeń, której nadaje pozytywne znaczenia.	Mapa Polski: mapa ogólnogeograficzna i krajobrazowa; skala mapy; znaki na mapie, treść mapy	1. Atlas Geograficzny Świat, Polska, PPWK – Nowa Era, 2. Flis J., Szkolny słownik geograficzny, WSiP, Warszawa 1999 r., 3. http://stat.gov.pl/statystyka-miedzynarodowa/porownania-miedzynarodowe/tablice-o-krajach-wedlug-tematow/ 4. Obowiązują podręczniki do nauczania geografii dopuszczone do użytku w szkole podstawowej.
	Krajobrazy Polski: wysokogórski (Tatry), wyżynny (Wyżyna Krakowsko-Częstochowska), nizinny (Nizina Mazowiecka), pojezierny (Pojezierze Mazurskie), nadmorski (Pobrzeże Słowińskie), wielkomiejski (Warszawa), miejsko-przemysłowy (Wyżyna Śląska), rolniczy (Wyżyna Lubelska)
	Lądy i oceany na Ziemi: rozmieszczenie lądów i oceanów, pierwsze wyprawy geograficzne
	Krajobrazy świata: wilgotnego lasu równikowego i lasu strefy umiarkowanej, sawanny i stepu, pustyni gorącej i lodowej, tajgi i tundry, śródziemnomorski, wysokogórski Himalajów; strefowość a piętrowość klimatyczno-roślinna na świecie
	Ruchy Ziemi: Ziemia w Układzie Słonecznym; ruch obrotowy i obiegowy; następstwa ruchów Ziemi
	Współrzędne geograficzne: szerokość i długość geograficzna; położenie matematyczno-geograficzne punktów i obszarów; rozciągłość południkowa i równoleżnikowa
Literatura dodatkowa	*Wiedza i umiejętności poszerzające treści ok. 30 %	5. Geografia w szkole 6/2016, Krzysztof Trojan, Czy tutaj jest bezpiecznie? Zagrożenia i bezpieczeństwo na mapach., str. 12 – 15. 6. Geografia w szkole 4/2017, Krzysztof Trojan, Niezbadana Ziemia. Odkrycia geograficzne u progu XXI wieku, str. 4 – 7.
Etap rejonowy Od uczestnika konkursu wymagane są wiedza i umiejętności ze stopnia szkolnego oraz:
I. Wiedza geograficzna. 1.Opanowanie podstawowego słownictwa geograficznego w celu opisywania oraz wyjaśniania występujących w środowisku geograficznym zjawisk i zachodzących w nim procesów. 2. Poznanie wybranych krajobrazów Polski i świata, ich głównych cech i składników. 4.Poznanie zróżnicowanych form działalności człowieka w środowisku, ich uwarunkowań i konsekwencji oraz dostrzeganie potrzeby racjonalnego gospodarowania zasobami przyrody. 5.Rozumienie zróżnicowania przyrodniczego, społeczno-gospodarczego i kulturowego świata. 6.Identyfikowanie współzależności między elementami środowiska przyrodniczego i społeczno-gospodarczego oraz związków i zależności w środowisku geograficznym w skali lokalnej, regionalnej i globalnej. 7.Określanie prawidłowości w zakresie przestrzennego zróżnicowania warunków środowiska przyrodniczego oraz życia i różnych form działalności człowieka. 8. Integrowanie wiedzy przyrodniczej z wiedzą społeczno-ekonomiczną i humanistyczną	Geografia Europy: położenie i granice kontynentu; podział polityczny Europy; główne cechy środowiska przyrodniczego Europy; zjawiska występujące na granicach płyt litosfery; zróżnicowanie ludności oraz starzenie się społeczeństw; największe europejskie metropolie; zróżnicowanie źródeł energii w krajach europejskich; rolnictwo, przemysł i usługi w wybranych krajach europejskich; turystyka w Europie Południowej	1. Atlas Geograficzny Świat, Polska, PPWK – Nowa Era, 2. Flis J., Szkolny słownik geograficzny, WSiP, Warszawa 1999 r., 3. http://stat.gov.pl/statystyka-miedzynarodowa/porownania-miedzynarodowe/tablice-o-krajach-wedlug-tematow/ 4. Obowiązują podręczniki do nauczania geografii dopuszczone do użytku w szkole podstawowej.
II. Umiejętności i stosowanie wiedzy w praktyce. 1.Prowadzenie obserwacji i pomiarów w terenie, analizowanie pozyskanych danych i formułowanie wniosków na ich podstawie. 2.Korzystanie z planów, map, fotografii, rysunków, wykresów, diagramów, danych statystycznych, tekstów źródłowych oraz technologii informacyjno-komunikacyjnych w celu zdobywania, przetwarzania i prezentowania informacji geograficznych. 3.Interpretowanie map różnej treści. 4.Określanie związków i zależności między poszczególnymi elementami środowiska przyrodniczego, społeczno-gospodarczego i kulturowego, formułowanie twierdzenia o prawidłowościach, dokonywanie uogólnień. 5.Ocenianie zjawisk i procesów społeczno-kulturowych oraz gospodarczych zachodzących w Polsce i w różnych regionach świata. 6.Stawianie pytań, formułowanie hipotez oraz proponowanie rozwiązań problemów dotyczących środowiska geograficznego. 7.Podejmowanie nowych wyzwań oraz racjonalnych działań prośrodowiskowych i społecznych. 8.Rozwijanie umiejętności percepcji przestrzeni i wyobraźni przestrzennej. 9.Podejmowanie konstruktywnej współpracy i rozwijanie umiejętności komunikowania się z innymi. 10.Wykorzystywanie zdobytej wiedzy i umiejętności geograficznych w życiu codziennym.	Sąsiedzi Polski: przemiany przemysłu w Niemczech; dziedzictwo kulturowe Litwy i Białorusi; środowisko przyrodnicze i atrakcje turystyczne Czech i Słowacji; problemy polityczne, społeczne i gospodarcze Ukrainy; zróżnicowanie przyrodnicze i społeczno-gospodarcze Rosji; relacje Polski z sąsiadami
III. Kształtowanie postaw. 1.Rozpoznawanie swoich predyspozycji i talentów oraz rozwijanie pasji i zainteresowań geograficznych. 2.Łączenie racjonalności naukowej z refleksją nad pięknem i harmonią świata przyrody oraz dziedzictwem kulturowym ludzkości. 3.Przyjmowanie postawy szacunku do środowiska przyrodniczego i kulturowego oraz rozumienie potrzeby racjonalnego w nim gospodarowania. 4.Rozwijanie w sobie poczucia tożsamości oraz wykazywanie postawy patriotycznej, wspólnotowej i obywatelskiej. 5.Kształtowanie poczucia dumy z piękna ojczystej przyrody i dorobku narodu (różnych obiektów dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego własnego regionu i Polski, krajobrazów Polski, walorów przyrodniczych, kulturowych, turystycznych oraz sukcesów polskich przedsiębiorstw na arenie międzynarodowej). 6.Kształtowanie pozytywnych – emocjonalnych i duchowych – więzi z najbliższym otoczeniem, krajem ojczystym, a także z całą planetą Ziemią. 7.Rozwijanie zdolności percepcji najbliższego otoczenia i miejsca rozumianego jako „oswojona” najbliższa przestrzeń, której nadaje pozytywne znaczenia. 8.Rozwijanie postawy współodpowiedzialności za stan środowiska geograficznego, kształtowanie ładu przestrzennego oraz przyszłego rozwoju społeczno- -kulturowego i gospodarczego „małej ojczyzny”, własnego regionu i Polski. 9. Przełamywanie stereotypów i kształtowanie postawy szacunku, zrozumienia, akceptacji i poszanowania innych kultur przy jednoczesnym zachowaniu poczucia wartości dziedzictwa kulturowego własnego narodu i własnej tożsamości.	Środowisko przyrodnicze Polski na tle Europy: położenie geograficzne Polski; wpływ ruchów górotwórczych i zlodowaceń na rzeźbę Europy i Polski; przejściowość klimatu Polski; Morze Bałtyckie; główne rzeki Polski i ich systemy na tle rzek Europy oraz ich systemów; główne typy gleb w Polsce; lasy w Polsce; dziedzictwo przyrodnicze Polski, surowce mineralne Polski
	Społeczeństwo i gospodarka Polski na tle Europy: rozmieszczenie ludności, struktura demograficzna Polski (wiekowa, narodowościowa, wyznaniowa, wykształcenia, za-trudnienia); migracje Polaków na tle współczesnych ruchów migracyjnych w Europie; zróżnicowanie polskich miast; sektory gospodarki Polski; rolnictwo Polski; zmiany struktury przemysłu Polski; zróżnicowanie usług i ich rola w rozwoju gospodarki; rozwój komunikacji; gospodarka morska; atrakcyjność turystyczna Polski
	Relacje między elementami środowiska geograficznego na wybranych obszarach Polski: wpływ sposobu zagospodarowania dorzecza na występowanie powodzi; warunków przyrodniczych (zasobów surowców mineralnych, wiatru, wód i usłonecznienia) i pozaprzyrodniczych na energetykę; rozwoju dużych miast na prze-kształcenia strefy podmiejskiej; procesów migracyjnych na strukturę wieku i zmiany w zaludnieniu obszarów wiejskich; przemian gospodarczych po 1989 r. na zmiany struktury zatrudnienia; transportu na rozwój działalności gospodarczej; walorów środowiska przyrodniczego i dziedzictwa kulturowego na rozwój turystyki.
	Własny region: źródła informacji o regionie; dominujące cechy środowiska przyrodniczego, struktury demograficznej oraz gospodarki; walory turystyczne; współpraca międzynarodowa.
Literatura dodatkowa	*Wiedza i umiejętności poszerzające treści ok. 30 %	5. Geografia w szkole 1/2019, Krzysztof trojan, Ład czy bezład przestrzenny?, str. 4 – 7 6. Geografia w szkole,2/2019, Przemysław Śleszyński, Demografia jako wyzwanie dla Polski i świata, str. 8 – 14 7. Geografia w szkole 3/2019, Krzysztof trojan, Mierzeja Wiślana – szansa lub katastrofa, str. 4 - 7
Etap wojewódzki Od uczestnika konkursu wymagane są wiedza i umiejętności ze stopnia szkolnego, rejonowego oraz:
I. Wiedza geograficzna. 1.Opanowanie podstawowego słownictwa geograficznego w celu opisywania oraz wyjaśniania występujących w środowisku geograficznym zjawisk i zachodzących w nim procesów. 2. Poznanie wybranych krajobrazów Polski i świata, ich głównych cech i składników. 4.Poznanie zróżnicowanych form działalności człowieka w środowisku, ich uwarunkowań i konsekwencji oraz dostrzeganie potrzeby racjonalnego gospodarowania zasobami przyrody. 5.Rozumienie zróżnicowania przyrodniczego, społeczno-gospodarczego i kulturowego świata. 6.Identyfikowanie współzależności między elementami środowiska przyrodniczego i społeczno-gospodarczego oraz związków i zależności w środowisku geograficznym w skali lokalnej, regionalnej i globalnej. 7.Określanie prawidłowości w zakresie przestrzennego zróżnicowania warunków środowiska przyrodniczego oraz życia i różnych form działalności człowieka. 8. Integrowanie wiedzy przyrodniczej z wiedzą społeczno-ekonomiczną i humanistyczną.	Wybrane problemy i regiony geograficzne Azji: Azja jako kontynent kontrastów geograficznych; pacyficzny „pierścień ognia”; klimat monsunowy w Azji Południowo- -Wschodniej; Japonia – gospodarka na tle warunków przyrodniczych i społeczno-kulturowych; Chiny – rozmieszczenie ludności, problemy demograficzne oraz znaczenie w gospodarce światowej; Indie krajem wielkich możliwości rozwojowych oraz kontrastów społecznych i gospodarczych; Bliski Wschód – kultura regionu, ropa naftowa, obszar konfliktów zbrojnych.	1. Atlas Geograficzny Świat, Polska, PPWK – Nowa Era, 2. Flis J., Szkolny słownik geograficzny, WSiP, Warszawa 1999 r., 3. http://stat.gov.pl/statystyka-miedzynarodowa/porownania-miedzynarodowe/tablice-o-krajach-wedlug-tematow/ 4. Obowiązują podręczniki do nauczania geografii dopuszczone do użytku w szkole podstawowej.
II. Umiejętności i stosowanie wiedzy w praktyce. 1.Prowadzenie obserwacji i pomiarów w terenie, analizowanie pozyskanych danych i formułowanie wniosków na ich podstawie. 2.Korzystanie z planów, map, fotografii, rysunków, wykresów, diagramów, danych statystycznych, tekstów źródłowych oraz technologii informacyjno-komunikacyjnych w celu zdobywania, przetwarzania i prezentowania informacji geograficznych. 3.Interpretowanie map różnej treści. 4.Określanie związków i zależności między poszczególnymi elementami środowiska przyrodniczego, społeczno-gospodarczego i kulturowego, formułowanie twierdzenia o prawidłowościach, dokonywanie uogólnień. 5.Ocenianie zjawisk i procesów społeczno-kulturowych oraz gospodarczych zachodzących w Polsce i w różnych regionach świata. 6.Stawianie pytań, formułowanie hipotez oraz proponowanie rozwiązań problemów dotyczących środowiska geograficznego. 7.Podejmowanie nowych wyzwań oraz racjonalnych działań prośrodowiskowych i społecznych. 8.Rozwijanie umiejętności percepcji przestrzeni i wyobraźni przestrzennej. 9.Podejmowanie konstruktywnej współpracy i rozwijanie umiejętności komunikowania się z innymi. 10.Wykorzystywanie zdobytej wiedzy i umiejętności geograficznych w życiu codziennym.	Wybrane problemy i regiony geograficzne Afryki: położenie Afryki i jego wpływ na cyrkulację powietrza i rozmieszczenie opadów atmosferycznych; strefowość klimatyczno-roślinno-glebowa; warunki gospodarowania człowieka w strefie Sahelu– problem zachowania równowagi ekologicznej; rozwój turystyki w Kenii; rolnictwo żarowo-odłogowe i nowoczesne plantacje w Afryce Zachodniej; przyczyny niedożywienia w Etiopii; tradycyjna i nowoczesna gospodarka w Afryce.
III. Kształtowanie postaw. 1.Łączenie racjonalności naukowej z refleksją nad pięknem i harmonią świata przyrody oraz dziedzictwem kulturowym ludzkości. 2.Przyjmowanie postawy szacunku do środowiska przyrodniczego i kulturowego oraz rozumienie potrzeby racjonalnego w nim gospodarowania. 3.Kształtowanie pozytywnych – emocjonalnych i duchowych – więzi z najbliższym otoczeniem, krajem ojczystym, a także z całą planetą Ziemią. 4. Przełamywanie stereotypów i kształtowanie postawy szacunku, zrozumienia, akceptacji i poszanowania innych kultur przy jednoczesnym zachowaniu poczucia wartości dziedzictwa kulturowego własnego narodu i własnej tożsamości.	Wybrane problemy i regiony geograficzne Ameryki Północnej i Południowej: rozciągłość południkowa i ukształtowanie powierzchni; północna granica upraw i lasóww Kanadzie; cyklony i powodzie w Ameryce Północnej; problemy zagospodarowania Amazonii; sytuacja rdzennej ludności; slumsy w wielkich miastach; megalopolis; Dolina Krzemowa jako przykład technopolii; znaczenie gospodarcze Stanów Zjednoczonych w świecie.
	Wybrane problemy i regiony geograficzne Australii i Oceanii: środowisko przyrodnicze; rozmieszczenie ludności i gospodarka.
	Geografia obszarów okołobiegunowych: środowisko przyrodnicze; badania naukowe; polscy badacze
1. Literatura dodatkowa	*Wiedza i umiejętności poszerzające treści ok. 30 %	5. Geografia w szkole 1/2017, Piotr Migoń, Ziemia Ognista – na Krancu świata, str. 8 – 11 6. Geografia w szkole 1/2018. Jerzy Wrona, Geografia w herbach miast świata, str. 8 – 11 7. Geografia w szkole 1/2018, Aleksandra Zaparucha, Szanghaj – miasto przyszłości?, str. 12 – 18 8. Geografia w szkole 4/2018, Józef Szewczyk, Koralowa siła, str. 17 – 20 9. Poznaj świat 5/2019, Alicja Kubiak, Jan Kurzela, W krainie hobbitów, str. 16 - 23

Wykaz przyborów i materiałów, z których mogą korzystać uczestnicy konkursu: długopis (pióro)
z niebieskim lub czarnym tuszem, linijka, lupa, kalkulator prosty.

Uczestnik konkursu nie może używać korektora, długopisów suchościeralnych, ołówka oraz innych materiałów i przedmiotów nie wskazanych powyżej.

Uczestnik nie może wnosić telefonu komórkowego, smartwatch’a i innych urządzeń elektronicznych.

Znaczenie lasów

Nietypowe sposoby wykorzystywania pustyni

Literatura na konkurs 2018/2019

OBOWIĄZKOWA I ZALECANA LITERATURA

    Podręczniki dopuszczone do użytku szkolnego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej z zakresu geografii na poziomie dotychczasowego gimnazjum.

    Publikacje do wszystkich stopni konkursu:

    Atlas Geograficzny Świat, Polska, PPWK – Nowa Era,

    Flis J., Szkolny słownik geograficzny, WSiP, Warszawa 1999 r.,

    http://stat.gov.pl/statystyka-miedzynarodowa/porownania-miedzynarodowe/tablice-o-krajach-wedlug-tematow/

ETAP I - szkolny

    Geografia w szkole 2/2018, Florian Plit, Nietypowe sposoby wykorzystania pustyni, str. 8 – 13.

    Geografia w szkole 3/2018, Krzysztof Trojan, Zasoby i znaczenie lasu w gospodarce narodowej, str. 4 – 8.

Pytania z literatury na konkurs - etap rejonowy

1. W jakim norweskim mieście walczyli polscy żołnierze?

2. W Vadso znajduje się maszt sterowca. Jak się nazywał norweski podróżnik, który nim przeleciał nad nad biegunem północnym?

3. Czy NORDKAPP (Przylądek Północny) jest najdalej wysuniętym punktem kontynentalnej Europy?

4.Jak się nazywa norweski Paryż Północy?

5.Jakie trzy obiekty są w Tromso najdalej na północ z wszystkich miast świata?



1. NARVIK, 2. AMUNDSEN, 3.NIE. CHOĆ PRZEWODNIKI TAK GO REKLAMUJĄ I DOCIERAJĄ TAM WYCIECZKI ROBIĄC SOBIE ZDJĘCIA PRZY WIELKIM GLOBUSIE.
W RZECZYWISTOŚCI NORDKAPP JEST NA WYSPIE (POŁĄCZONEJ TUNELEM Z EUROPĄ). ZATEM NA KONTYNENCIE NAJDALEJ NA PÓŁNOC JEST PRZYLĄDEK NORDKINN., 4. TROMSO, 5. UNIWERSYTET, KATEDRA i OGRÓD BOTANICZNY
-------------------------------------------------------------------------------
RUMUNIA

1. Do jakiej grupy językowej należy rumuński?
2. Pierwowzór Drakuli powszechnie kojarzony z Siedmiogrodem to...
3. Jakie cechy mają kościoły (Biertan, Prejmer) ?
4. Droga pełna zakrętów to...
5. Z czego słynie cmentarz Sapanta?



1. ROMAŃSKIEJ, 2. WŁAD PALOWNIK, 3. TE GOTYCKIE KOŚCIOŁY SĄ JEDNOCZEŚNIE WAROWNIAMI. MIAŁY CHRONIĆ PRZED NAJAZDAMI MONGOŁÓW, CZY PÓŹNIEJ TURKÓW, 4. SZOSA TRANSFOGARASKA, 5. TO WESOŁY CMENTARZ, DREWNIANE GROBY Z KOLOROWYMI NAGROBKAMI OZDOBIONE SCENKAMI Z ŻYCIA ZMARŁYCH

---------------------------
PEKIN

1. W jakim miesiącu Pekinowi doskwiera smog?
LATEM
2. Jakie cechy środowiska negatywnie wpływają na stan powietrza?
GÓRY NA PÓŁNOCY OGRANICZAJĄ PRZEWIETRZENIE MIASTA, BURZE PYŁOWE NAD PUSTYNIĄ GOBI
3. Świątynia Nieba to kompleks świątynny. Jakiej religii?
TAOIZM
4. Najbardziej rozpoznawalna budowla Pekinu
ZAKAZANE MIASTO, PAŁAC CESARSKI
5. Największy publiczny plac na świecie
TIENAN MEN - PLAC NIEBIAŃSKIEGO SPOKOJU - MA  ROZMIAR: 800 metrów na 300 metrów  (BYŁOBY TO 20 BOISK PIŁKI NOŻNEJ). TU W 1989 ZAMORDOWANO OK.300 (możliwe że 1000) PROTESTUJĄCYCH STUDENTÓW)

6. Co umieszczone jest na Bramie Niebiańskiego Spokoju?
Portret Mao Zetunga (chińskiego komunistycznego przywódcy w latcah 1949-76)
7. CZYM RÓŻNI SIĘ KUCHNIA PEKIŃSKA OD TYPOWO CHIŃSKIEJ?
Nie ryż, a makaron i przetwory na bazie prosa i sorgo z sosami sojowym i sezamowym. Do specjałów należy kaczka po pekińsku. Przysmakami są:
pieczone skorpiony, węże i świerszcze nabite na patyki, chrząszcze, ślimaki, larwy jedwabnika.

8. CHIŃSKA SZCZĘŚLIWA LICZBA TO...
8 - symbol obfitości, bogactwa, spokoju. Za pechową uznawana jest 4.  W hotelach brak jest czwartego piętra i podobnych, np. 14, pokojów z cyfrą 4.

9. HUTONGI TO:
zespoły połączonych ze sobą parterowych budynków z XIII- XIV wieku

10. ILE JEST NA ŚWIECIE PAND?
1600 osobników
--------------------------------------------------------------------------------
EGIPT
1. Jak się nazywa egipski półwysep?
Nad jakim morzem leży?
SYNAJ. MORZE CZERWONE

2. CO TO JEST SZARM EL-SZEJK? - kurort na Synaju
3. JAKIE NAZWY PRZYJMUJE NIL OD ŹRÓDEŁ DO UJŚCIA?
Kagera (do jez.Wiktorii), Nil Wiktorii (do jez. Alberta), Nil Alberta, Nil Górski, Nil Biały, (aż do dopływu zwanego Nilem Błękitnym), Nil.
4. JAK NAZYWAJĄ SIĘ WODOSPADU NA NILU NA OBSZARZE PUSTYNNYM?
Katarakty (jest ich 6)

5. PRZED WYBUDOWANIEM JEZIORA NASERA, KIEDY WODA W NILU WZBIERAŁA I DLACZEGO?
od końca lipca - maximum we wrześniu i aż do grudnia, gdy do Nilu wpadały ogromne ilości wody z Nilu Błękitnego (opady w porze deszczowej latem)

6. SKĄD WZIĘŁO SIĘ OKREŚLENIE CZARNA ZIEMIA NA DELTĘ NILU?
Od ciemnych osadów nanoszonych przez Nil.

6. W JAKIEJ PORZE ROKU NIL BIAŁY NIESIE NAJWIĘCEJ WODY?
wiosną i jesienią, gdy na równiku padają deszcze zenitalne

7. SKĄD NAMUŁY W CZASIE DAWNYCH WYLEWÓW NILU
osady pochodzenia wulkanicznego i z gnicia szczątków roślinnych

8. DLACZEGO TREZBA BYŁO WYBUDOWAĆ WIELE FABRYK NAWOZÓW SZTUCZNYCH W EGIPCIE?
Nil już nie użyźnia pól, bo nie wylewa. Naturalnych nawozów brak - wobec braku pastwisk i łąk nie ma możliwości hodowli na dużą skalę.

9. PORÓWNAJ SZTUCZNE JEZIORO NASERA, DO JEZIORA SOLIŃSKIEGO
Powierzchnia: 5 tysięcy km2 - Solińskie ma tylko 22 km2,
pojemność: 132 km3, Solińskie - 0,5km3.

10. WADY ZBIORNIKA NASERA
- brak namułów - konieczność sztucznego nawożenia,
- zasolenie gleb
- silna erozja przez to że nurt jest silniejszy (namuły wcześniej go osłabiały),
- znikły sardynki poniżej Jeziora Nasera,
- zmniejsza się delta Nilu (niszczą ją prądy przybrzeżne),
- strata wody bo jest intensywne parowanie wody w zbiorniku,
- wylewy niszczyły szczury, skorpiony, usuwały brudy
- w stojącej wodzie rozwijają się rózne choroby np. bilharcjoza,
- gdyby wystąplił konflikt np. z Izraelem, wysadzenie tamy mogłoby spowodować wielką powódź i zagładę 34 mln Egipcjan,
- trzeba było przesiedlać ludzi,
ratować obiekty starożytne np. Świątynię Abu Simbel .
 ---------------------------------------------------------------------

ALBANIA:
1. Jaki jest charakterystyczny element krajobrazu Albanii?
W Albanii jest kilkaset tysięcy bunkrów, które kazał zbudować Hodża - komunistyczny przywódca, który ogłosił Albanię "pierwszym ateistycznym państwem świata".

2. Najbardziej znana chrześcijanka albańska?
Matka Teresa z Kalkuty

3. CO TO JEST KANUN? - XV-wieczny kodeks prawa zwyczajowego, obejmujący wszystkie dziedziny życia: w szczególności zaś sprawy honoru rodu, gościnności i krwawej zemsty.

4. MIASTA MUZEA W ALBANII
miasto tysiąca okien - BERAT
miasto tysiąca schodów - GJIROKASTRA
------------------------------------------------------------------------------------
PRZYDOMKI:
Czarna Afryka -  bez północnej części, gdzie Arabów zalicza się do rasy białej,
pierwotnie Czarny Kontynent oznaczał "niezbadany",

HERODOT  grecki historyk użył określenia EGIPT JEST DAREM NILU.

Dach Afryki - Etiopia
Państwo w Rogu Afryki - Somalia
Kraj Okume (cenne drewno używane do wyrobu mebli, sklejek,) - Gabon
Kraj lemurów i baobabów - Madagaskar

Owoce baobabów nazywane są małpim chlebem

Czerwona wyspa - Madagaskar
(gleby ferrasole zawierają tlenki żelaza i glinu)
Kraj pachnący wanilią - Madagaskar

Waniliowe wyspy - Komory
Wyspa goździków - Zanzibar (u wybrzeży Tanzanii)

Królestwo w chmurach - Lesotho (w Górach Smoczych na południu Afryki)
inne nazwy:
Szwajcaria Południowej Afryki,
podniebne królestwo

kraj kangurów i emu, misia koala, Aborygenów, eukaliptusów - Australia

Kraj na antypodach (obszar po przeciwnej stronie Ziemi),
kraj kiwi (kiwi porusza się bezszelestnie, trudno go zobaczyć, wydziela nieprzyjemny zapach)

kiwi to też nazwa owocu agrestu chińskiego  (na Nowej Zelandii żyzna gleby spowodowały, że wyhodowano odmiany smaczniejsze) - nazwa z powodu włosków na skórce owocu przypominała upierzenie nielota z Nowej Zelandii