TREŚCI Z DZIAŁU ATMOSFERA

 ZAGADNIENIA Z DZIAŁU  ATMOSFERA

1. Jaką rolę pełni ozon, gdzie się znajduje?

OZON ODBIJA ZABÓJCZE PROMIENIOWANIE ULTRAFIOLETOWE. ZNAJDUJE SIĘ W STRATOSFERZE (ok. 20 km nad nami).

2. Gdzie zanotowano rekordowe temperatury powietrza na Ziemi

na obszarze zaludnionym:

Syberia Ojmiakon  ok. - 71 C

na Ziemi w ogóle:

Wostok na Antarktydzie - 89 C

Dolina Śmierci w USA ok. 57 C

3. Co to znaczy ALBEDO?

Albedo to zdolność do odbijania promieni słonecznych.

Np. śnieg odbija ok. 95% promieni, czyli ma albedo 95%

Asfalt zaś 5 % (czyli szybko się nagrzewa)

Np. klatka meteorologiczna (z przyrządami meteorologicznymi) jest biała, by się nie nagrzewała.

4. Oblicz temperaturę na szczycie, gdy u podnóża 1000 m niżej jest 2 C

2000 m -- ?

1000 m --  2 C

Odpowiedź:  temp. spada o 0,6C/100m czyli 6C/1000m

2-6= -4

5. Gdzie są duże amplitudy temperatur dobowych, a gdzie rocznych?

DOBOWE:     na pustyni

ROCZNE:     na Syberii

6. Narysuj ruch powietrza od wyżu do niżu na półkuli północnej

Rysujemy strzałki pamiętając o tym, że powietrze skręca w prawo zgodnie z Siłą Coriolisa.

7. Gdzie wieją takie wiatry?

MONSUN w południowej Azji

BRYZA na wybrzeżu

PASAT od zwrotnika do równika

8. Jaka to chmura?

W kształcie kowadła CUMULONIMBUS  - chmura burzowa

W kształcie piórka CIRRUS - zapowiada pogorszenie się pogody, nadejście frontu atmosferycznego

W kształcie kłębów CUMULUS - zwykle nie dają deszczu

9. Jakie są rodzaje opadów?

DESZCZ

ŚNIEG

MŻAWKA

KRUPA ŚNIEŻNA

GRAD

10. Jakie znasz rodzaje osadów atmosferycznych?

ROSA 

SZRON

GOŁOLEDŹ

SZADŹ

11. ROZPOZNAJ PO PRZEBIEGU OPADÓW JAKA TO STREFA KLIMATYCZNA.

jeśli cały rok duże opady - STREFA RÓWNIKOWA

jeśli brak lub małe opady - STREFA ZWROTNIKOWA

albo OKOŁOBIEGUNOWA

12. Jakie gazy tworzą tzw. efekt cieplarniany?

Para wodna

Dwutlenek egla

Ozon

Metan

Freon

TREŚCI Z DZIAŁU ZIEMIA WE WSZECHŚWIECIE Z PODRĘCZNIKA DO LICEUM

  WYBRANE PRZEZE MNIE TREŚCI Z PODRĘCZNIKA DO LICEUM

1. Jak się nazywa amerykański astronom, który udowodnił, że we wszechświecie istnieje wiele galaktyk?

Jest on autorem teorii "Wielkiego wybuchu" (Big Bang)

EDWIN HUBBLE

2. Gdzie znajduje się teleskop kosmiczny Hubble'a?

NA ORBICIE OKOŁOZIEMSKIEJ

3. Jakie są typy galaktyk

ELIPTYCZNE

SPIRALNE np. nasza galaktyka Droga Mleczna

NIEREGULARNE

4. W jakich jednostkach mierzy się odległości w kosmosie?

JEDNOSTKA ASTRONOMICZNA - AU - równa średniej odległości ZIEMIA-SŁOŃCE

ROK ŚWIETLNY - odległość przebyta przez światło w próżni w ciągu jednego roku.

PARSEK -

5. Co się stanie ze Słońcem za 5 mld lat?

STANIE SIĘ CZERWONYM OLBRZYMEM (jego rozmiary zaczną wzrastać) - pochłonie m.in. ZIEMIĘ.

Potem stanie się BIAŁYM KARŁEM (gwiazdą o niewielkich rozmiarach)

6. Co to jest supernowa?

TO GWIAZDA, KTÓREJ JASNOŚĆ NA SKUTEK WYBUCHU WZROSŁA W KRÓTKIM CZASIE

NAWET MILION RAZY. Zwykle supernowa przekształca się w czarną dziurę.

7. Dlaczego na Ksieżycu są kratery?

KSIĘŻYC nie ma atmosfery, więc ciała niebieskie uderzają w niego z ogromną siłą. 

8. Z czego składają się pierścienie Saturna?

Z brył lodu i skał o rozmiarach od kilku cm do 100 m

9. CZYM SIĘ RÓŻNI PLANETA, OD PLANETY KARŁOWATEJ?

tym, że nie oczyściła sąsiedztwa swej orbity z innych obiektów.

10. GDZIE ZNAJDUJE SIĘ CERES, A GDZIE PLUTON I ERIS?

Ceres krąży w pasie planetoid między Marsem a Jowiszem,

Pluton i Eris znajdują się na orbitach za Neptunem w tzw. pasie Kuipera.

11. JAK UKŁADA SIĘ ZBUDOWANY Z LODU, GAZÓW i OKRUCHÓW SKALNYCH WARKOCZ KOMETY?

Zawsze w kierunku przeciwnym od Słóńca, co jest spowodowane oddziaływaniem wiatru słonecznego.

12. SKĄD SIĘ WZIĄŁ KRATER BARRINGERA?

To efekt uderzenia wielkiego meteorytu ok.20-50 tys. lat temu.

https://pl.wikipedia.org/wiki/Krater_Meteorytowy

13. CO TO JEST ZENIT, A CO TO NADIR?

Zenit to punkt nad obserwatorem, nadir zaś dokładnie pod nim.

14. JAK POWSTAJE ZAĆMIENIE KSIĘŻYCA I ZAĆMIENIE SŁOŃCA?

15. GDY KSIĘŻYC MA KSZTAŁT LITERY D, WKRÓTCE BĘDZIE PEŁNIA CZY NÓW?

A JEŚLI MA KSZTAŁT C?

Jeśli ma kształt D (tak jak na rysunku 3) wkrótce będzie PEŁNIA (rys. 5)

Jeśli C (tak jak na rysunku 7 i 8) - wkrótce nastąpi NÓW (rys.1)

16. CZY ROK 2021 BĘDZIE PRZESTĘPNY? SKĄD TO WIADOMO?

NIE BĘDZIE, bo nie dzieli się przez 4.

Typowe pytania - CZĘŚĆ DRUGA

 TYPOWE ZADANIA

PROSZĘ PRZEANALIZOWAĆ

(PONIŻEJ SĄ ODPOWIEDZI)

1. Oblicz rozciągłość południkową i równoleżnikową AZJI

mając dane skrajne punkty:

Na północ – przylądek Czeluskin – 77°43’N;

Na południe – przylądek Piai – 1°16’N;

Na zachód – przylądek Baba – 6°03’E;

Na wschód – przylądek Dieżniewa – 169°40’W;

2. Na podstawie opisu rozpoznaj planety Układu Słonecznego:

A) planeta, która najszybciej się porusza wokół Słońca - 

B) planeta z silnym efektem cieplarnianym - 

C) planeta z księżycem Europa -

D) planeta, która "toczy się" po orbicie -

E) planeta, która najwolniej porusza się wokół Słońca

F) planeta, która obraca się na zachód - 

G) planeta, gorąca po jednej stronie, zimna po drugiej -

3.

Dokończ zdania:

Siła Coriolisa ma związek z ruchem ........................... Ziemi.

Przypływy następują co około .......................... godzin.

Peryhelium to moment, w którym Ziemia jest ............................. Słońca.

4. Wybierz odpowiedź:

Ziemia jest odległa od Słońca o 

a) 150 milionów km

b) rok świetlny

c) 300 tys. km

5. W zlewisku jakiego oceanu leżą?

Rzeki syberyjskie np. Ob i Lena - .....................

Amazonka - ...........................

Nil - ............................

Ganges - .............................

Jangcy - ...............................

Onyx – największa i najdłuższa rzeka na Antarktydzie, o długości ponad 30 kilometrów- ...............................

6. 

Kiedy wschód Słońca następuje dokładnie na wschodzie - 

Kiedy wschód Słońca jest najbardziej na południe (na SE) -

Kiedy wschód Słońca jest najbardziej na północ (na NE) -

7.

Jak nazywa się archipelag z takimi wyspami jak Borneo i Sumatra?

Jak nazywa się morze znajdujące się na południu Ameryki Północnej?

Na jakim półwyspie leży Wietnam?

Na jakim półwyspie leży najwyższy budynek świata?

Największa wyspa Europy to...

W jakiej strefie klimatycznej leży Amazonka?

W jakiej strefie klimatycznej leży Sahara?

-----------------------------------------------

Rozwiązania:

1. 

Południkową:

bierzemy skrajne punkty na północy i południu

Równoleżnikową

skrajne punkty na wschodzie i zachodzie

np. w przypadku AZJI

ZATEM:

południkowa:

77°43' - 1°16’ =  78° 59'

równoleżnikowa:

6°03’ +169°40’= 175°43'

2.

A) MERKURY

B) WENUS

C) JOWISZ

D) URAN

E) NEPTUN

F) WENUS

G) MERKURY

3.

obrotowym

12 h

najbliżej  ( https://news.astronet.pl/wp-content/uploads/2019/12/orbita.png )

4. 

a)

5.

Arktyczny

Atlantycki

Atlantycki

Indyjski

Spokojny (Pacyfik)

Południowy

6.

w 1. dzień wiosny i jesieni

w 1. dzień zimy

w 1. dzień lata

7.

Malajski

Karaibskie

Indochiński

Arabski

Wielka Brytania

równikowej

zwrotnikowej

Typowe pytania - CZĘŚĆ PIERWSZA

 

TYPOWE PYTANIA:

1. Uszereguj skale w kolejności od najmniejszej do największej:

1:20 000 

1 cm → 30 km

1:150 000 000

2. Dokąd dotarli podróżnicy?

Vasco da Gama

Bartolomeu Dias

Krzysztof Kolumb

Ferdynand Magellan

3. Wymień w kolejności oceany, którymi płynęła pierwsza wyprawa dookoła świata.

4. Wymień oceany światowe w kolejności od największego do najmniejszego

5. Wymień kontynenty w kolejności od największego do najmniejszego

6. Do jakiego kontynentu należy:

Grenlandia

Madagaskar

Borneo

Nowa Zelandia

Kuba

Islandia

7. Jak się nazywa?

Najdłuższa rzeka świata

Największa wyspa świata

Najgłębsza depresja świata

Najgłębsze jezioro świata

Najwyższy szczyt świata

Największa głębia na oceanie

8. Uzupełnij wykorzystując: KASPROWY WIERCH, GRZEŚ, MORSKIE OKO, RYSY, DOLINA KOŚCIELISKA, CZARNY STAW POD RYSAMI, GIEWONT

Tatry Zachodnie: ….....................................................

Tatry Wysokie: ….........................................................

9. Uzupełnij:

Endemity tatrzańskie to rośliny, które ….

Relikty tatrzańskie to rośliny, które ….

Regiel górny to piętro roślinne, w którym rosną ….

Powyżej kosodrzewiny znajduje się piętro ….

Rysy znajdują się na granicy polsko-....

Tatry to najwyższa część …...

Wiosną w dolinach tatrzańskich można podziwiać jak kwitną na fioletowo …...........

Oscypek to ser wyrabiany z mleka …..

10. Prawda czy fałsz?

Wapienie to skały magmowe.

Szlak Orlich Gniazd – to miejsce, gdzie jest najwięcej orłów bielików.

Zjawiska krasowe mają związek z rozpuszczaniem skał wapiennych.

Przykładem ostańca jest Jaskinia Łokietka.

Ponor to miejsce, gdzie woda podziemna wypływa na powierzchnię.

11. Które rzeki wpadają do Wisły? Wybierz spośród: Pilica, Bzura, Wkra, Narew.

Z lewej: …......................

Z prawej: ….....................

12. Uzupełnij:

Symbolem Kampinoskiego Parku Narodowego jest …...................

Okolice Grójca słyną z …...............................

Gdy rzeka przetnie meander utworzy się …..............................

W parku zdrojowym w Konstancinie-Jeziornej zbudowano …........................ - gdzie rozpryskuje się solankę.

Charakterystyczne wycinanki ludowe tworzone są przez grupę etnograficzną - ….....................

13. Jaki kształt mają jeziora rynnowe? Dlaczego? Podaj dwa przykłady takich jezior.

14. Co mierzy się w skali Beauforta?

15. Co wyjątkowego znajduje się w Słowińskim Parku Narodowym?

16. Jaki kierunek ma:

wiatr, który usypuje mierzeję -

bryza nocna -

17. Ustaw miasta nadmorskie w kolejności od zachodu:

USTKA      ŁEBA        KOŁOBRZEG         GDAŃSK

18. Co to jest pradolina?

19. Czym się różni konurbacja od aglomeracji?

20. Wymień miasta na Górnym Śląsku?

21. Podaj nazwy związane z Górnym Śląskiem:

surowiec energetyczny wydobywany na Górnym Śląsku - …............................

hałdy na Śląsku o rozmiarach piramidy w Egipcie - …...............

pustyni – efektu eksploatacji piasku - …......................

największego miasta na Górnym Śląsku - …...................

sztucznego jeziora na Wiśle, skąd czerpana jest woda dla całego regionu - …...........................

22. Podaj cechy lessu:

23. Skąd się wziął wąwóz?

24. Jaka ważna roślina przemysłowa wspina się na tyczki (specjalnie przygotowane podpory).

Do jakich celów jest używana?

25. W jakim mieście na Wyżynie Lubelskiej można napić się lokalnej wody mineralnej?

26. Jaki kształt mają wypieki z ciasta w Kazimierzu Dolnym?

27. Wybierz odpowiedź: Jakie miasto na Wyżynie Lubelskiej nazywano idealnym?

a) Kazimierz Dolny; b) Lublin; c) Zamość, d) Szczebrzeszyn

28. Wybierz odpowiedź: Ilu mieszkańców liczy Warszawa?

    a) 500 tysięcy, b) 1,7 mln, c) 3 mln, d) 4,5 mln

29. Podaj nazwy miejsc w Warszawie:

Najwyższy budynek w Polsce - …................................

Pomnik na Placu Zamkowym - …................................

Ulica, przy której jest Pałac Prezydencki - …..........................

Pomnik na środku Rynku Starego Miasta - …........................

Pałac, w którym mieszkał Jan III Sobieski - ….....................

30. Uszereguj w kolejności strefy roślinne od równika do bieguna

TAJGA      TUNDRA      LAS RÓWNIKOWY       SAWANNA       MAKIA     

     PUSTYNIA GORĄCA      STEP          PUSTYNIA LODOWA

KONKURS KURATORYJNY Z GEOGRAFII

KONKURS - ETAP SZKOLNY - odbędzie się 29.10.2020 roku

Rodzice muszą podpisać zgodę na udział w konkursie:

http://www.kuratorium.lodz.pl/wp-content/uploads/2020/09/zal.-1-oswiadczenie-o-wyrazeniu-zgody-na-udzial-w-konkursie-przedmiotowym.doc

OTO ZAKRES WIADOMOŚCI DO KONKURSU:

Etap szkolny

 I. Wiedza geograficzna.

1.Opanowanie podstawowego słownictwa geograficznego w celu opisywania oraz wyjaśniania występujących w środowisku geograficznym zjawisk 

i zachodzących w nim procesów.

2. Poznanie wybranych krajobrazów Polski i świata, ich głównych cech i składników.

4.Poznanie zróżnicowanych form działalności człowieka w środowisku, ich uwarunkowań

i konsekwencji oraz dostrzeganie potrzeby racjonalnego gospodarowania zasobami przyrody.

5.Rozumienie zróżnicowania przyrodniczego, społeczno-gospodarczego i kulturowego

świata.

6.Identyfikowanie współzależności między elementami środowiska przyrodniczego i społeczno-gospodarczego oraz związków 

i zależności w środowisku

geograficznym w skali lokalnej, regionalnej i globalnej.

7.Określanie prawidłowości 

w zakresie przestrzennego zróżnicowania warunków

środowiska przyrodniczego oraz życia i różnych form działalności człowieka.

8. Integrowanie wiedzy przyrodniczej z wiedzą społeczno-ekonomiczną 

i humanistyczną.

II. Umiejętności i stosowanie wiedzy w praktyce.

1.Prowadzenie obserwacji 

i pomiarów w terenie, analizowanie pozyskanych danych i formułowanie wniosków na ich podstawie.

2.Korzystanie z planów, map, fotografii, rysunków, wykresów, diagramów, danych statystycznych, tekstów źródłowych oraz technologii informacyjno-komunikacyjnych

w celu zdobywania, przetwarzania i prezentowania informacji geograficznych.

3.Interpretowanie map różnej treści.

4.Określanie związków 

i zależności między poszczególnymi elementami środowiska przyrodniczego, społeczno-gospodarczego 

i kulturowego, formułowanie

twierdzenia o prawidłowościach, dokonywanie uogólnień.

5.Ocenianie zjawisk i procesów społeczno-kulturowych oraz gospodarczych zachodzących

w Polsce i w różnych regionach świata.

6.Stawianie pytań, formułowanie hipotez oraz proponowanie rozwiązań problemów  dotyczących środowiska geograficznego.

7.Podejmowanie nowych wyzwań oraz racjonalnych działań prośrodowiskowych 

i społecznych.

8.Rozwijanie umiejętności percepcji przestrzeni i wyobraźni przestrzennej.

9.Podejmowanie konstruktywnej współpracy i rozwijanie umiejętności komunikowania

się z innymi.

10.Wykorzystywanie zdobytej wiedzy i umiejętności geograficznych w życiu

codziennym.

III. Kształtowanie postaw.

1.Rozpoznawanie swoich predyspozycji i talentów oraz rozwijanie pasji i zainteresowań

geograficznych.

2.Łączenie racjonalności naukowej z refleksją nad pięknem i harmonią świata przyrody oraz dziedzictwem kulturowym ludzkości.

3.Przyjmowanie postawy szacunku do środowiska przyrodniczego i kulturowego

oraz rozumienie potrzeby racjonalnego w nim gospodarowania.

4.Kształtowanie pozytywnych – emocjonalnych i duchowych – więzi z najbliższym otoczeniem, krajem ojczystym, a także z całą planetą Ziemią.

5.Rozwijanie zdolności percepcji najbliższego otoczenia i miejsca rozumianego jako „oswojona” najbliższa przestrzeń, której nadaje pozytywne znaczenia.

ZAGADNIENIA:

Treści kształcenia w podstawie programowej

Mapa Polski: mapa ogólnogeograficzna 

i krajobrazowa; skala mapy; znaki na mapie, treść mapy.

Krajobrazy Polski: wysokogórski (Tatry), wyżynny (Wyżyna Krakowsko-Częstochowska), nizinny (Nizina Mazowiecka), pojezierny (Pojezierze Mazurskie), nadmorski (Pobrzeże Słowińskie), wielkomiejski (Warszawa), miejsko-przemysłowy (Wyżyna Śląska), rolniczy (Wyżyna Lubelska).

Lądy i oceany na Ziemi: rozmieszczenie lądów i oceanów, pierwsze wyprawy geograficzne.

Krajobrazy świata: wilgotnego lasu równikowego i lasu strefy umiarkowanej, sawanny i stepu, pustyni gorącej i lodowej, tajgi 

i tundry, śródziemnomorski, wysokogórski Himalajów; strefowość a piętrowość klimatyczno-roślinna na świecie.

Ruchy Ziemi: Ziemia w Układzie Słonecznym; ruch obrotowy 

i obiegowy; następstwa ruchów Ziemi.

Współrzędne geograficzne: szerokość i długość geograficzna; położenie matematyczno-geograficzne punktów i obszarów; rozciągłość południkowa 

i równoleżnikowa.

Wykaz literatury obowiązującej uczestników oraz stanowiącej pomoc dla nauczyciela

1. Atlas Geograficzny Świat, Polska, PPWK – Nowa Era,

2. Flis J., Szkolny słownik geograficzny, WSiP, Warszawa 1999 r.,

3. 

stat.gov.pl/statystyka-miedzynarodowa/porownania-miedzynarodowe/miedzynarodowe-bazy-danych/

4. Obowiązują podręczniki do nauczania geografii dopuszczone do użytku w szkole podstawowej. 

*Wiedza i umiejętności poszerzające treści:

 5. Podręcznik  dla liceum ogólnokształcącego i technikum 1. Oblicza geografii. Nowa Era

Zakres rozszerzony

Roman Malarz, Marek Więckowski, Paweł Kroh

Rozdział II. Ziemia we Wszechświecie.

Rozdział III. Atmosfera.

Literatura na konkurs

1. Atlas Geograficzny Świat, Polska, PPWK – Nowa Era,
2. Flis J., Szkolny słownik geograficzny, WSiP, Warszawa 1999 r.,
3. http://stat.gov.pl/statystyka-miedzynarodowa/porownania-miedzynarodowe/tablice-o-krajach-wedlug-tematow/
4. Obowiązują podręczniki do nauczania geografii dopuszczone do użytku w szkole podstawowej.
5. Geografia w szkole 6/2016, Krzysztof Trojan,  Czy tutaj jest bezpiecznie? Zagrożenia i bezpieczeństwo na mapach., str. 12 – 15.
6. Geografia w szkole 4/2017, Krzysztof  Trojan,  Niezbadana Ziemia. Odkrycia geograficzne u progu XXI wieku, str. 4 – 7.


 Tu znajdziesz artykuły:

https://drive.google.com/file/d/1oTXXjNysHXvwEi_JUL7FeCgvVKK1DivL/view?usp=sharing
https://drive.google.com/file/d/19zF1V_vDNlrRuPyNLgOZTCYrVX12x9vq/view?usp=sharing

Konkurs geograficzny 2019

Termin: 6 listopada godzina 9.00

Zakres wymagań na poszczególnych etapach
Wojewódzkiego Konkursu przedmiotowego z geografii

dla uczniów szkół podstawowych w roku szk. 2019/2020ORAZ WYKAZ PRZYBORÓW I MATERIAŁÓW, Z KTÓRYCH
MOGĄ KORZYSTAĆ UCZESTNICY KONKURSU

Wiedza i umiejętności wymagane od uczestnika konkursu

Opis wymagań	Treści kształcenia w podstawie programowej	Wykaz literatury obowiązującej uczestników oraz stanowiącej pomoc dla nauczyciela
Etap szkolny
I. Wiedza geograficzna. 1.Opanowanie podstawowego słownictwa geograficznego w celu opisywania oraz wyjaśniania występujących w środowisku geograficznym zjawisk i zachodzących w nim procesów. 2. Poznanie wybranych krajobrazów Polski i świata, ich głównych cech i składników. 4.Poznanie zróżnicowanych form działalności człowieka w środowisku, ich uwarunkowań i konsekwencji oraz dostrzeganie potrzeby racjonalnego gospodarowania zasobami przyrody. 5.Rozumienie zróżnicowania przyrodniczego, społeczno-gospodarczego i kulturowego świata. 6.Identyfikowanie współzależności między elementami środowiska przyrodniczego i społeczno-gospodarczego oraz związków i zależności w środowisku geograficznym w skali lokalnej, regionalnej i globalnej. 7.Określanie prawidłowości w zakresie przestrzennego zróżnicowania warunków środowiska przyrodniczego oraz życia i różnych form działalności człowieka. 8. Integrowanie wiedzy przyrodniczej z wiedzą społeczno-ekonomiczną i humanistyczną II. Umiejętności i stosowanie wiedzy w praktyce. 1.Prowadzenie obserwacji i pomiarów w terenie, analizowanie pozyskanych danych i formułowanie wniosków na ich podstawie. 2.Korzystanie z planów, map, fotografii, rysunków, wykresów, diagramów, danych statystycznych, tekstów źródłowych oraz technologii informacyjno-komunikacyjnych w celu zdobywania, przetwarzania i prezentowania informacji geograficznych. 3.Interpretowanie map różnej treści. 4.Określanie związków i zależności między poszczególnymi elementami środowiska przyrodniczego, społeczno-gospodarczego i kulturowego, formułowanie twierdzenia o prawidłowościach, dokonywanie uogólnień. 5.Ocenianie zjawisk i procesów społeczno-kulturowych oraz gospodarczych zachodzących w Polsce i w różnych regionach świata. 6.Stawianie pytań, formułowanie hipotez oraz proponowanie rozwiązań problemów dotyczących środowiska geograficznego. 7.Podejmowanie nowych wyzwań oraz racjonalnych działań prośrodowiskowych i społecznych. 8.Rozwijanie umiejętności percepcji przestrzeni i wyobraźni przestrzennej. 9.Podejmowanie konstruktywnej współpracy i rozwijanie umiejętności komunikowania się z innymi. 10.Wykorzystywanie zdobytej wiedzy i umiejętności geograficznych w życiu codziennym. III. Kształtowanie postaw. 1.Rozpoznawanie swoich predyspozycji i talentów oraz rozwijanie pasji i zainteresowań geograficznych. 2.Łączenie racjonalności naukowej z refleksją nad pięknem i harmonią świata przyrody oraz dziedzictwem kulturowym ludzkości. 3.Przyjmowanie postawy szacunku do środowiska przyrodniczego i kulturowego oraz rozumienie potrzeby racjonalnego w nim gospodarowania. 4.Kształtowanie pozytywnych – emocjonalnych i duchowych – więzi z najbliższym otoczeniem, krajem ojczystym, a także z całą planetą Ziemią. 5.Rozwijanie zdolności percepcji najbliższego otoczenia i miejsca rozumianego jako „oswojona” najbliższa przestrzeń, której nadaje pozytywne znaczenia.	Mapa Polski: mapa ogólnogeograficzna i krajobrazowa; skala mapy; znaki na mapie, treść mapy	1. Atlas Geograficzny Świat, Polska, PPWK – Nowa Era, 2. Flis J., Szkolny słownik geograficzny, WSiP, Warszawa 1999 r., 3. http://stat.gov.pl/statystyka-miedzynarodowa/porownania-miedzynarodowe/tablice-o-krajach-wedlug-tematow/ 4. Obowiązują podręczniki do nauczania geografii dopuszczone do użytku w szkole podstawowej.
	Krajobrazy Polski: wysokogórski (Tatry), wyżynny (Wyżyna Krakowsko-Częstochowska), nizinny (Nizina Mazowiecka), pojezierny (Pojezierze Mazurskie), nadmorski (Pobrzeże Słowińskie), wielkomiejski (Warszawa), miejsko-przemysłowy (Wyżyna Śląska), rolniczy (Wyżyna Lubelska)
	Lądy i oceany na Ziemi: rozmieszczenie lądów i oceanów, pierwsze wyprawy geograficzne
	Krajobrazy świata: wilgotnego lasu równikowego i lasu strefy umiarkowanej, sawanny i stepu, pustyni gorącej i lodowej, tajgi i tundry, śródziemnomorski, wysokogórski Himalajów; strefowość a piętrowość klimatyczno-roślinna na świecie
	Ruchy Ziemi: Ziemia w Układzie Słonecznym; ruch obrotowy i obiegowy; następstwa ruchów Ziemi
	Współrzędne geograficzne: szerokość i długość geograficzna; położenie matematyczno-geograficzne punktów i obszarów; rozciągłość południkowa i równoleżnikowa
Literatura dodatkowa	*Wiedza i umiejętności poszerzające treści ok. 30 %	5. Geografia w szkole 6/2016, Krzysztof Trojan, Czy tutaj jest bezpiecznie? Zagrożenia i bezpieczeństwo na mapach., str. 12 – 15. 6. Geografia w szkole 4/2017, Krzysztof Trojan, Niezbadana Ziemia. Odkrycia geograficzne u progu XXI wieku, str. 4 – 7.
Etap rejonowy Od uczestnika konkursu wymagane są wiedza i umiejętności ze stopnia szkolnego oraz:
I. Wiedza geograficzna. 1.Opanowanie podstawowego słownictwa geograficznego w celu opisywania oraz wyjaśniania występujących w środowisku geograficznym zjawisk i zachodzących w nim procesów. 2. Poznanie wybranych krajobrazów Polski i świata, ich głównych cech i składników. 4.Poznanie zróżnicowanych form działalności człowieka w środowisku, ich uwarunkowań i konsekwencji oraz dostrzeganie potrzeby racjonalnego gospodarowania zasobami przyrody. 5.Rozumienie zróżnicowania przyrodniczego, społeczno-gospodarczego i kulturowego świata. 6.Identyfikowanie współzależności między elementami środowiska przyrodniczego i społeczno-gospodarczego oraz związków i zależności w środowisku geograficznym w skali lokalnej, regionalnej i globalnej. 7.Określanie prawidłowości w zakresie przestrzennego zróżnicowania warunków środowiska przyrodniczego oraz życia i różnych form działalności człowieka. 8. Integrowanie wiedzy przyrodniczej z wiedzą społeczno-ekonomiczną i humanistyczną	Geografia Europy: położenie i granice kontynentu; podział polityczny Europy; główne cechy środowiska przyrodniczego Europy; zjawiska występujące na granicach płyt litosfery; zróżnicowanie ludności oraz starzenie się społeczeństw; największe europejskie metropolie; zróżnicowanie źródeł energii w krajach europejskich; rolnictwo, przemysł i usługi w wybranych krajach europejskich; turystyka w Europie Południowej	1. Atlas Geograficzny Świat, Polska, PPWK – Nowa Era, 2. Flis J., Szkolny słownik geograficzny, WSiP, Warszawa 1999 r., 3. http://stat.gov.pl/statystyka-miedzynarodowa/porownania-miedzynarodowe/tablice-o-krajach-wedlug-tematow/ 4. Obowiązują podręczniki do nauczania geografii dopuszczone do użytku w szkole podstawowej.
II. Umiejętności i stosowanie wiedzy w praktyce. 1.Prowadzenie obserwacji i pomiarów w terenie, analizowanie pozyskanych danych i formułowanie wniosków na ich podstawie. 2.Korzystanie z planów, map, fotografii, rysunków, wykresów, diagramów, danych statystycznych, tekstów źródłowych oraz technologii informacyjno-komunikacyjnych w celu zdobywania, przetwarzania i prezentowania informacji geograficznych. 3.Interpretowanie map różnej treści. 4.Określanie związków i zależności między poszczególnymi elementami środowiska przyrodniczego, społeczno-gospodarczego i kulturowego, formułowanie twierdzenia o prawidłowościach, dokonywanie uogólnień. 5.Ocenianie zjawisk i procesów społeczno-kulturowych oraz gospodarczych zachodzących w Polsce i w różnych regionach świata. 6.Stawianie pytań, formułowanie hipotez oraz proponowanie rozwiązań problemów dotyczących środowiska geograficznego. 7.Podejmowanie nowych wyzwań oraz racjonalnych działań prośrodowiskowych i społecznych. 8.Rozwijanie umiejętności percepcji przestrzeni i wyobraźni przestrzennej. 9.Podejmowanie konstruktywnej współpracy i rozwijanie umiejętności komunikowania się z innymi. 10.Wykorzystywanie zdobytej wiedzy i umiejętności geograficznych w życiu codziennym.	Sąsiedzi Polski: przemiany przemysłu w Niemczech; dziedzictwo kulturowe Litwy i Białorusi; środowisko przyrodnicze i atrakcje turystyczne Czech i Słowacji; problemy polityczne, społeczne i gospodarcze Ukrainy; zróżnicowanie przyrodnicze i społeczno-gospodarcze Rosji; relacje Polski z sąsiadami
III. Kształtowanie postaw. 1.Rozpoznawanie swoich predyspozycji i talentów oraz rozwijanie pasji i zainteresowań geograficznych. 2.Łączenie racjonalności naukowej z refleksją nad pięknem i harmonią świata przyrody oraz dziedzictwem kulturowym ludzkości. 3.Przyjmowanie postawy szacunku do środowiska przyrodniczego i kulturowego oraz rozumienie potrzeby racjonalnego w nim gospodarowania. 4.Rozwijanie w sobie poczucia tożsamości oraz wykazywanie postawy patriotycznej, wspólnotowej i obywatelskiej. 5.Kształtowanie poczucia dumy z piękna ojczystej przyrody i dorobku narodu (różnych obiektów dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego własnego regionu i Polski, krajobrazów Polski, walorów przyrodniczych, kulturowych, turystycznych oraz sukcesów polskich przedsiębiorstw na arenie międzynarodowej). 6.Kształtowanie pozytywnych – emocjonalnych i duchowych – więzi z najbliższym otoczeniem, krajem ojczystym, a także z całą planetą Ziemią. 7.Rozwijanie zdolności percepcji najbliższego otoczenia i miejsca rozumianego jako „oswojona” najbliższa przestrzeń, której nadaje pozytywne znaczenia. 8.Rozwijanie postawy współodpowiedzialności za stan środowiska geograficznego, kształtowanie ładu przestrzennego oraz przyszłego rozwoju społeczno- -kulturowego i gospodarczego „małej ojczyzny”, własnego regionu i Polski. 9. Przełamywanie stereotypów i kształtowanie postawy szacunku, zrozumienia, akceptacji i poszanowania innych kultur przy jednoczesnym zachowaniu poczucia wartości dziedzictwa kulturowego własnego narodu i własnej tożsamości.	Środowisko przyrodnicze Polski na tle Europy: położenie geograficzne Polski; wpływ ruchów górotwórczych i zlodowaceń na rzeźbę Europy i Polski; przejściowość klimatu Polski; Morze Bałtyckie; główne rzeki Polski i ich systemy na tle rzek Europy oraz ich systemów; główne typy gleb w Polsce; lasy w Polsce; dziedzictwo przyrodnicze Polski, surowce mineralne Polski
	Społeczeństwo i gospodarka Polski na tle Europy: rozmieszczenie ludności, struktura demograficzna Polski (wiekowa, narodowościowa, wyznaniowa, wykształcenia, za-trudnienia); migracje Polaków na tle współczesnych ruchów migracyjnych w Europie; zróżnicowanie polskich miast; sektory gospodarki Polski; rolnictwo Polski; zmiany struktury przemysłu Polski; zróżnicowanie usług i ich rola w rozwoju gospodarki; rozwój komunikacji; gospodarka morska; atrakcyjność turystyczna Polski
	Relacje między elementami środowiska geograficznego na wybranych obszarach Polski: wpływ sposobu zagospodarowania dorzecza na występowanie powodzi; warunków przyrodniczych (zasobów surowców mineralnych, wiatru, wód i usłonecznienia) i pozaprzyrodniczych na energetykę; rozwoju dużych miast na prze-kształcenia strefy podmiejskiej; procesów migracyjnych na strukturę wieku i zmiany w zaludnieniu obszarów wiejskich; przemian gospodarczych po 1989 r. na zmiany struktury zatrudnienia; transportu na rozwój działalności gospodarczej; walorów środowiska przyrodniczego i dziedzictwa kulturowego na rozwój turystyki.
	Własny region: źródła informacji o regionie; dominujące cechy środowiska przyrodniczego, struktury demograficznej oraz gospodarki; walory turystyczne; współpraca międzynarodowa.
Literatura dodatkowa	*Wiedza i umiejętności poszerzające treści ok. 30 %	5. Geografia w szkole 1/2019, Krzysztof trojan, Ład czy bezład przestrzenny?, str. 4 – 7 6. Geografia w szkole,2/2019, Przemysław Śleszyński, Demografia jako wyzwanie dla Polski i świata, str. 8 – 14 7. Geografia w szkole 3/2019, Krzysztof trojan, Mierzeja Wiślana – szansa lub katastrofa, str. 4 - 7
Etap wojewódzki Od uczestnika konkursu wymagane są wiedza i umiejętności ze stopnia szkolnego, rejonowego oraz:
I. Wiedza geograficzna. 1.Opanowanie podstawowego słownictwa geograficznego w celu opisywania oraz wyjaśniania występujących w środowisku geograficznym zjawisk i zachodzących w nim procesów. 2. Poznanie wybranych krajobrazów Polski i świata, ich głównych cech i składników. 4.Poznanie zróżnicowanych form działalności człowieka w środowisku, ich uwarunkowań i konsekwencji oraz dostrzeganie potrzeby racjonalnego gospodarowania zasobami przyrody. 5.Rozumienie zróżnicowania przyrodniczego, społeczno-gospodarczego i kulturowego świata. 6.Identyfikowanie współzależności między elementami środowiska przyrodniczego i społeczno-gospodarczego oraz związków i zależności w środowisku geograficznym w skali lokalnej, regionalnej i globalnej. 7.Określanie prawidłowości w zakresie przestrzennego zróżnicowania warunków środowiska przyrodniczego oraz życia i różnych form działalności człowieka. 8. Integrowanie wiedzy przyrodniczej z wiedzą społeczno-ekonomiczną i humanistyczną.	Wybrane problemy i regiony geograficzne Azji: Azja jako kontynent kontrastów geograficznych; pacyficzny „pierścień ognia”; klimat monsunowy w Azji Południowo- -Wschodniej; Japonia – gospodarka na tle warunków przyrodniczych i społeczno-kulturowych; Chiny – rozmieszczenie ludności, problemy demograficzne oraz znaczenie w gospodarce światowej; Indie krajem wielkich możliwości rozwojowych oraz kontrastów społecznych i gospodarczych; Bliski Wschód – kultura regionu, ropa naftowa, obszar konfliktów zbrojnych.	1. Atlas Geograficzny Świat, Polska, PPWK – Nowa Era, 2. Flis J., Szkolny słownik geograficzny, WSiP, Warszawa 1999 r., 3. http://stat.gov.pl/statystyka-miedzynarodowa/porownania-miedzynarodowe/tablice-o-krajach-wedlug-tematow/ 4. Obowiązują podręczniki do nauczania geografii dopuszczone do użytku w szkole podstawowej.
II. Umiejętności i stosowanie wiedzy w praktyce. 1.Prowadzenie obserwacji i pomiarów w terenie, analizowanie pozyskanych danych i formułowanie wniosków na ich podstawie. 2.Korzystanie z planów, map, fotografii, rysunków, wykresów, diagramów, danych statystycznych, tekstów źródłowych oraz technologii informacyjno-komunikacyjnych w celu zdobywania, przetwarzania i prezentowania informacji geograficznych. 3.Interpretowanie map różnej treści. 4.Określanie związków i zależności między poszczególnymi elementami środowiska przyrodniczego, społeczno-gospodarczego i kulturowego, formułowanie twierdzenia o prawidłowościach, dokonywanie uogólnień. 5.Ocenianie zjawisk i procesów społeczno-kulturowych oraz gospodarczych zachodzących w Polsce i w różnych regionach świata. 6.Stawianie pytań, formułowanie hipotez oraz proponowanie rozwiązań problemów dotyczących środowiska geograficznego. 7.Podejmowanie nowych wyzwań oraz racjonalnych działań prośrodowiskowych i społecznych. 8.Rozwijanie umiejętności percepcji przestrzeni i wyobraźni przestrzennej. 9.Podejmowanie konstruktywnej współpracy i rozwijanie umiejętności komunikowania się z innymi. 10.Wykorzystywanie zdobytej wiedzy i umiejętności geograficznych w życiu codziennym.	Wybrane problemy i regiony geograficzne Afryki: położenie Afryki i jego wpływ na cyrkulację powietrza i rozmieszczenie opadów atmosferycznych; strefowość klimatyczno-roślinno-glebowa; warunki gospodarowania człowieka w strefie Sahelu– problem zachowania równowagi ekologicznej; rozwój turystyki w Kenii; rolnictwo żarowo-odłogowe i nowoczesne plantacje w Afryce Zachodniej; przyczyny niedożywienia w Etiopii; tradycyjna i nowoczesna gospodarka w Afryce.
III. Kształtowanie postaw. 1.Łączenie racjonalności naukowej z refleksją nad pięknem i harmonią świata przyrody oraz dziedzictwem kulturowym ludzkości. 2.Przyjmowanie postawy szacunku do środowiska przyrodniczego i kulturowego oraz rozumienie potrzeby racjonalnego w nim gospodarowania. 3.Kształtowanie pozytywnych – emocjonalnych i duchowych – więzi z najbliższym otoczeniem, krajem ojczystym, a także z całą planetą Ziemią. 4. Przełamywanie stereotypów i kształtowanie postawy szacunku, zrozumienia, akceptacji i poszanowania innych kultur przy jednoczesnym zachowaniu poczucia wartości dziedzictwa kulturowego własnego narodu i własnej tożsamości.	Wybrane problemy i regiony geograficzne Ameryki Północnej i Południowej: rozciągłość południkowa i ukształtowanie powierzchni; północna granica upraw i lasóww Kanadzie; cyklony i powodzie w Ameryce Północnej; problemy zagospodarowania Amazonii; sytuacja rdzennej ludności; slumsy w wielkich miastach; megalopolis; Dolina Krzemowa jako przykład technopolii; znaczenie gospodarcze Stanów Zjednoczonych w świecie.
	Wybrane problemy i regiony geograficzne Australii i Oceanii: środowisko przyrodnicze; rozmieszczenie ludności i gospodarka.
	Geografia obszarów okołobiegunowych: środowisko przyrodnicze; badania naukowe; polscy badacze
1. Literatura dodatkowa	*Wiedza i umiejętności poszerzające treści ok. 30 %	5. Geografia w szkole 1/2017, Piotr Migoń, Ziemia Ognista – na Krancu świata, str. 8 – 11 6. Geografia w szkole 1/2018. Jerzy Wrona, Geografia w herbach miast świata, str. 8 – 11 7. Geografia w szkole 1/2018, Aleksandra Zaparucha, Szanghaj – miasto przyszłości?, str. 12 – 18 8. Geografia w szkole 4/2018, Józef Szewczyk, Koralowa siła, str. 17 – 20 9. Poznaj świat 5/2019, Alicja Kubiak, Jan Kurzela, W krainie hobbitów, str. 16 - 23

Wykaz przyborów i materiałów, z których mogą korzystać uczestnicy konkursu: długopis (pióro)
z niebieskim lub czarnym tuszem, linijka, lupa, kalkulator prosty.

Uczestnik konkursu nie może używać korektora, długopisów suchościeralnych, ołówka oraz innych materiałów i przedmiotów nie wskazanych powyżej.

Uczestnik nie może wnosić telefonu komórkowego, smartwatch’a i innych urządzeń elektronicznych.